خانه / اخبار اقتصادی / اقتصاد ایران / پیشنهادی برای حل معضل هسته ای

پیشنهادی برای حل معضل هسته ای

یک معضل مهم این روزهای مذاکرات، موضوع رفع تحریمها است. این موضوع با توجه به برگشت پذیری اقدامات هردو طرف پیچیده تر می شود و بخصوص این که طرف غربی به توافق با شرکای شرقی خود برای بازگشت پذیری خودکارتحریمها اندیشیده است اما طرف ایرانی اقداماتی انجام می دهد که هرگز حداقل تا چندین سال قابل بازگشت نیستند و این موضوع باید به نوعی حل شود.

بودن لغو تحریمها – خواه در زمان امضا و خواه در زمان اجرا – ریشه اصلی « یکجا » به نظر می رسد اصرار به مفهوم این مشکل است، چه اینکه طرف مقابل در زمان امضا را نمی پذیرد و پذیرش در زمان اجرا هم عملاً به معنای میدان دادن به طرف مقابل برای عدم لغو تحریمها (یا لغو اجرای آنها) به کوچکترین بهانه ای است که بخصوص در موضوعات مربوط به بازرسی ها (یا دسترسی ها) به اماکن و افراد (مصاحبه) است.

به نظر هم می رسد موضوع اختلاف بعد از امضای توافقنامه بیشتر در این موضوعات بروز کند تا در کم شدن تعداد سانتریفیوژها یا مثلا از بین رفتن یا تبدیل هسته رآکتور اراک یا تبدیل فردو.

البته تأکید این نوشته بیشتر بر حالتی است که توافق امضا شود و در صورت عدم امضا اصولا این نوشته چندان نمی تواند حالت واقعی و مفید به خود بگیرد.

بنابراین به نظر می رسد برای حل این معضل، شاید اولین اقدام دست کشیدن از اصرار بر لغو (یا تعلیق) یکجای تحریمها باشد چرا که یک سوی آن نشدنی است و یک سوی آن با احتمال خسران بزرگ.

از این رو پیشنهاد اصولی این است که در این مرحله نیز تحریمها گام به گام لغو شوند و برای هر بخشی از اقدامات بخشی از تحریمها لغو گردد.

البته در اینجا باید تحریمهای لغو (یا تعلیق) شده نیز مثل اقدامات ایران به دو بخش بازگشت پذیر و بازگشت ناپذیر تقسیم شوند. و البته بازگشت ناپذیر بودن هم به معنای تعهد طرف مقابل به عدم بازگشت آنها است که به نظر می رسد علاوه بر مذاکرات باید در قطعنامه شورای امنیت نیز این موضوع ذکر گردد.

پیشنهاد اجرایی این است که بخشی از تحریمها به صورت بازگشت ناپذیر در قبال اقدامات اعتماد ساز ایران لغو (تعلیق) گردند به این صورت که ابتدا با رفع نگرانی های غرب از فعالیتهای اعلام نشده غرب ظرف مدت حداکثر یک ماه، و با اثبات نبود اقدامات اعلام نشده از سوی ایران، بخش مهمی از تحریمها لغو (تعلیق) گردند و تحریمهای مربوطه نیز بازگشت پذیر نباشد.

اما در مرحله دوم که ایران قرار است اقدامات بازگشت ناپذیر همچون تبدیل رآکتور اراک، کاهش سانتریفیوژهای نطنز و (تا حدی) تبدیل فردو به مرکز تحقیقات را انجام دهد، این اقدام ابتدا با لغو برخی از تحریمها به صورت بازگشت ناپذیر انجام گردد و این سه اقدام نیز هر یک در قبال لغو بخشی از تحریمهای لغو نشده در مرحله قبل صورت پذیرد به صورتی
که در یک فرایند مثلا شش ماهه، هر کدام از اقدامات ایران در این موضوعات انجام گیرد تحریمی از تحریمهای لغو نشده لغو گردد.

به بیان دیگر این مرحله دوم نیز خود تبدیل به سه (یا چند) مرحله بسته به اقدامات بازگشت ناپذیر در کوتاه مدت می گردد. در این مرحله نیز پیشنهاد می گردد اخرین اقدام ایران در فردو و اقدام قبل از آخر در اراک انجام شود تا چنانچه طرف غربی تعهدات خویش در این زمینه را اجرا ننمود بیشترین امکان بازگشت اقدامات ایران در کنار کمترین ضربه پذیری تأسیسات موجود در مقابل اقدامات خصمانه طرف مقابل صورت پذیرد.

از اینرو تهیه جدولی حاوی اقدامات ایران و اقدامات متقابل طرف مقابل در قبال هر یک از اقدامات ایران به همراه زمان انجام هر یک در قالب یک جدول شاید بتواند بهترین روش به توافق رسیدن و ایجاد شفافیت کامل در کنار تعادل در برگشت پذیری اقدامات هر یک از طرفین باشد.

در این رویکرد قاعدتاً رویکردی منصفانه و البته با لحاظ قواعد سیاسی واقعیات عرصه سیاست مد نظر بوده است و البته ظرائف و دقتهای مربوطه در کار و جزئیات نیز در تخصص و اطلاعات کاملی است که تیم مذاکره کننده دارد و به نظر می رسد این رویکرد کلی با لحاظ دقت های بایسته تیم محترم مذاکره کننده بتواند به عنوان یک گزینه در این فرایند مورد استفاده قرار گیرد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *